Türkiye'nin ihracatında keskin düşüş
Türkiye'nin zeytin ve zeytinyağı ihracatı 2026 yılının ocak-eylül döneminde önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 28 azalarak 381 milyon dolardan 273 milyon dolara geriledi. İhracat miktarı ise 121 bin tondan 87 bin tona düşmüştür.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı M. Emre Uygun, sektörün üretim gücünü ihracat gelirine dönüştürmeyi hedeflese de artan maliyetler, finansmana erişim güçlükleri ve uluslararası pazarlardaki ticari engellerin sezonun zorlu geçeceğini bildirdiğini açıkladı.
Alt ürün gruplarında farklı düşüş oranları
Siyah zeytin ihracatı miktar bazında yüzde 14 azalarak 48,1 bin tona, değer bazında ise yüzde 9 düşüşle 127 milyon dolara indi.
Yeşil zeytin ihracatı yüzde 19 azalışla 14,4 bin tona, ihracat geliri de yüzde 11 düşüşle 41,3 milyon dolara geriledi.
Zeytinyağı ihracatı en keskin düşüşü yaşadı. Küresel fiyat hareketleri ve geçmiş dönemlerde uygulanan ihracat kısıtlamalarından etkilenen ürünün ihracat miktarı yüzde 53 azalarak 15,7 bin tona, ihracat geliri yüzde 48 düşüşle 82,1 milyon dolara düştü. Prina yağı ihracatı da miktar ve değer bazında yüzde 40 gerileyerek 8,6 bin ton ve 22,8 milyon dolar olarak kaydedildi.
Yüksek rekolte fırsat sunuyor ancak küresel rekabet zorlaştırıyor
Sahadan gelen verilerin 2026/27 sezonunda sofralık zeytin ve zeytinyağında yüksek rekolteye işaret ettiğini belirten Uygun, yüksek rekoltenin sektör için önemli bir fırsat sunduğunu ifade etti. Ancak İspanya, İtalya, Yunanistan ve Tunus gibi dünyanın en büyük üretici ülkelerinde de yüksek rekolte beklenmesi, Türk zeytinyağının ihracat şansını azaltıyor.
Sektör 2027 yılında ihracatını ayakta tutabilmek için OLIVEtoLIVE UR-GE projesi, uluslararası fuarlar, sektörel ticaret heyetleri ve ambalajlı, katma değerli ürünlere odaklanan ihracat stratejilerine başvuracak. Orta vadede sektör ihracatını 1 milyar dolara taşıma hedefi konulmuştur.
Ticari engeller ve kota talebi
ABD ve Avrupa Birliği pazarlarında karşılaşılan gümrük vergileri ve kota uygulamalarının Türk zeytin ve zeytinyağı ihracatının büyümesini sınırladığını belirten Uygun, sektörün rekabet gücünü artıracak düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Sektör, ABD pazarında Türk ürünlerine uygulanan yüzde 12,5 oranındaki ilave gümrük vergisinin kaldırılmasını talep ediyor. Avrupa Birliği'nde ise mevcut 100 tonluk zeytinyağı kotasının en az 60 bin tona çıkarılması isteniliyor.
