IBV Nedir ve Ne Kadar Tehlikelidir

Enfeksiyöz Bronşitis Virüsü (IBV), kanatlı hayvancılık sektöründe solunum yolu enfeksiyonu olarak bilinmektedir. Ancak bu hastalığın yalnızca solunum sistemini etkilemekle kalmayıp, tavukların gelecekteki yumurta ve et verimini de ciddi şekilde etkilediği belirtilmektedir.

Fatro & Güneşli Hayvan Sağlığı Genel Müdür Yardımcısı Veteriner Hekim Ümit Cem Aksoy, virüsün özellikle genç yaşta geçirilen enfeksiyonlarda üremesel organlarında kalıcı hasara neden olabildiğini vurgulamıştır. "Bu hayvanlar ergin döneme ulaştıklarında yem tüketmeye devam eder, dış görünüş olarak verimli kanatlılar gibi görünür ancak istenen düzeyde yumurta ve döllülük üretemezler" şeklinde ifade etmiştir.

Türkiye'deki Hastalık Baskısı

Türkiye, kıtalar arası göç yollarının merkezinde yer alması ve yüksek kümes yoğunluğu nedeniyle yoğun IBV saha baskısı altında bulunmaktadır. Sahada Mass ve 793/B suşlarının yanı sıra, özellikle üremesel kanalları ve böbrekleri hedef alan D274 ve IS/1494 benzeri varyantlar da sürüleri tehdit etmektedir.

Yumurtacı ve Damızlık Sürülerde Ekonomik Kayıplar

IBV'nin uzun ömürlü yumurtacı ve damızlık sürülerde ciddi ekonomik kayıplara neden olduğu ifade edilmektedir. Virüsün üremesel kanallarına yüksek ilgisi, özellikle yaşamın ilk haftalarındaki genç hayvanların enfekte olması durumunda, üremesel organların gelişimini tamamen durdurabiliyor veya kalıcı olarak kistleştirebiliyor.

İlerleyen yaşlarda şekillenen üremesel enfeksiyonlar ise yumurta kanalında kalıcı hasar bırakmaktadır. Sonuç olarak:

  • Yumurta pikinin yakalanamaması
  • İç kalite kaybı
  • Şekilsiz ve yumuşak kabuklu yumurta oluşumu
  • Döllülük ve çıkım problemleri

Bu sorunlar işletme verimini olumsuz yönde etkilemektedir.

Broiler Sürülerde Solunum Sistemi Hasarı

Hastalığın etçi (broiler) sürülerde de önemli kayıplara yol açtığı belirtilmektedir. Solunum sisteminin yerel savunma mekanizması olan siliyaların virüs tarafından tahrip edilmesi, kümes amonyağı ve tozla birleştiğinde savunmayı tamamen çökertiyor.

Başta E. coli olmak üzere fırsat sineği bakterilerin hava keselerine yerleşmesiyle kronikleşen klinik tablo, yemden yararlanma oranını (FCR) ciddi şekilde bozuyor, canlı ağırlık artışını durduruyor ve kesimhanede yüksek karkas reddiyle sonuçlanıyor.

Korunma ve Aşılama Stratejisi

IBV tehlikesinden korunmak ve verim kaybını önlemek için aşılama programının ilk günden başlatılması gerekmektedir. Değişken ve agresif saha baskısına karşı koruma duvarı, henüz kümes ortamına girmeden, civcivlerin kuluçkahaneden çıktığı ilk gün (0-1. gün) canlı aşılarla başlatılmalıdır.

Erken dönemde solunum lokal bağışıklık hücrelerinin uyarılması, sahada karşılaşılabilecek erken enfeksiyonlara ve buna bağlı şekillenen "yalancı yumurtacı" riskine karşı tek geçerli koruma yöntemi olarak görülmektedir.

Uzun ömürlü yumurtacı ve damızlık sürülerde yalnızca canlı aşıların sağladığı lokal bağışıklığın yeterli olmadığı belirtilmektedir. Yetiştirme döneminde ve yumurta pik periyodunda en yüksek savunma sağlanması amacıyla ek tedbirler alınması önerilmektedir.