Deprem Sonrası Ortaya Çıkan Phantom Hisler
Gerçekte herhangi bir sarsıntı olmadığı halde yerin sallandığını hissetmek, baş dönmesi yaşamak, sürekli deprem olup olmadığını kontrol etmek ve ani ses veya harekete karşı aşırı hassasiyet göstermek "Hayalet Deprem Sendromu"nun işaretleridir. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Uzman Klinik Psikolog Ezgi Dokuzlu Tezel, bu durumun deprem sonrası ortaya çıkabilen önemli bir sağlık sorunu olduğunu belirtmiştir.
Beynin Travmatik Kaydı ve Algısal Yanılsama
Tezel, beynin deprem sırasında deneyimlediği güçlü sarsıntıyı ve korku sürecini kaydettiğini açıklamıştır. Deprem sona erdikten sonra bile beyin bu algıyı kısa süreli veya kronik biçimde sürdürebilmektedir. Travma sonrası algısal yanılsama ve denge sistemi hassasiyeti olarak tanımlanabilen bu durum, her deprem yaşayan kişide görülmese de özellikle büyük depremlerin ardından bazı kişilerde uzun vadede persiste edebilir.
Belirtiler Yalnızca Sallanma Hissinden İbaret Değil
Hayalet Deprem Sendromu'nun birçok farklı belirtisinin olduğuna dikkat çeken Tezel, şu semptomları sıralamıştır:
- Baş dönmesi ve dengesizlik
- Mide bulantısı ve titreme
- Uyku sırasında kaygı ve huzursuzluk
- Işık, yüksek ses, titreşim ve ani hareketlere karşı aşırı duyarlılık
- Deprem olup olmadığını kontrol etme ihtiyacı
- Ölüm, yalnız kalma veya yakını kaybetme korkusu
- Hayattan keyif alamama, iştahsızlık
- Uyku problemi ve rahatlayamama hissi
Risk Altındaki Gruplar
Psikolog Tezel, Hayalet Deprem Sendromu'nun özellikle belirli gruplarda daha sık görüldüğünü belirtmiştir:
- Depremle ilgili daha önceden travmatik olay yaşamış bireyler
- Yakın çevresi depremden etkilenmiş kişiler
- Kaygı seviyesi yüksek olanlar
- Travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bireyleri
- Deprem bölgesinde veya yüksek riskli binalarda uzun süredir yaşayanlar
- Dengeyle ilgili fizyolojik problemleri veya vestibüler migren öyküsü olanlar
Tezel, sendromun kadınlarda daha sık görüldüğünü de vurgulamıştır.
Doğal Afet Sonrası Ruh Sağlığı
Depremlerin öngörülemeyen doğası ve ciddi zararlar verebildikleri için travmatik olaylar arasında yer aldığı açıklanmıştır. Deprem sonrasında hissedilen korku ve tedirginlik doğal bir tepki olmakla birlikte, bazı kişilerde bu durum günlük yaşamı etkileyecek boyutlara ulaşabilir. Travma sonrası stres bozukluğu, anksiyete ve duygu durum bozuklukları ile birlikte Hayalet Deprem Sendromu da deprem sonrası ortaya çıkabilen önemli sağlık sorunları arasında sayılmaktadır.
