Yaşlılarda Kişilik Değişiklikleri Yalnızca Yaşlanmanın Sonucu Değildir

Uskudar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Firdevs Seyfe Şen, yaşlılarda kişilik ve davranış değişiklikleri, unutkanlık ve depresyon belirtilerinin temelindeki nedenlerin doğru şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Dr. Şen, belirgin kişilik değişikliklerini sadece yaşlılığa bağlamanın yanlış olduğunu açıklıyor. "Son zamanlarda çok değişti", "eskiden çok sosyaldi", "kimseyle görüşmek istemiyor", "çok alıngan oldu" veya "her şeyden şüphelenir oldu" gibi yakınmalar, ailelerce sıklıkla dile getiriliyor ancak bu belirtiler ciddi sorunların habercisi olabilir.

Belirtiler Depresyon, İlaç Yan Etkileri Olabilir

Bazı davranış değişikliklerinin doğal bir yaşlanma süreci olsa da, belirgin ve yeni başlayan kişilik değişiklikleri farklı nedenlere işaret edebiliyor. Dr. Şen, bu tür değişikliklerin şu sebeplerle ilişkili olabileceğini vurguluyor:

  • Depresyon
  • Bilişsel sorunlar
  • Kullanılan ilaçların yan etkileri
  • Diğer tıbbi problemler

"Yaş aldıkça insanın bazı alışkanlıklarının değişmesi gayet normal olabilir. Daha sakin olabilir, sosyal çevresi azalabilir. Ancak belirgin ve yeni başlayan bir kişilik veya davranış değişikliğini sadece yaşlılığa bağlamak çok sağlıklı değildir," diyor Dr. Şen.

Aileler Anlayışlı Yaklaşmalı

Yaşlıları unutkanlıkları nedeniyle eleştirmenin kaygı ve stres artırabileceğini belirten Dr. Şen, ailelere destekleyici bir tavır öneriliyor. "Sen çok değiştin. Neden böyle oldun?" demek yerine, "Son zamanlarda seni biraz daha içine kapanmış görüyorum. Seni üzen veya sıkan bir şeyler mi var?" gibi anlayışlı bir yaklaşım daha etkili olabilir.

Dr. Şen, davranış değişikliğinin bazen yaşlının dile getiremedği ciddi bir sorunun ilk işareti olabileceğini hatırlatıyor. Yaşlanmanın kişiliğin tamamen değişmesi anlamına gelmediğini, eğer değişiklik belirginse ve günlük yaşamı etkiliyorsa bu durumlara dikkatli yaklaşılması gerektiğini vurguluyor.

Unutkanlık Her Zaman Alzheimer Değildir

Dr. Şen, bir isim unutmak, anahtarı nereye koyduğunu unutmak veya kıyafet ve parasının yerini unutmanın hemen Alzheimer hastalığını göstermediğini açıklıyor. Yaş ilerledikçe bazı bilgileri daha geç hatırlamanın veya bir ismi çıkarmakta zorlanmanın çok doğal bir süreç olduğunu belirtiyor.

Ancak dikkat edilmesi gereken durumlar da var. Unutkanlık kişinin günlük yaşamını etkilemeye başladıysa, aynı soruyu çok kısa aralıklarla tekrar tekrar soruyorsa veya yakın zamanda yaşanan olayları çok belirgin bir şekilde unutuyorsa erken bir tıbbi değerlendirme önem kazanıyor.

Profesyonel Yardım Önemli

Dr. Şen, böyle durumlarla karşılaşıldığında profesyonel bir değerlendirme yapılmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor. Erken teşhis ve uygun tedavi, yaşlıların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebiliyor.