Kleptomani Nedir?

Kleptomani, kişinin ihtiyaç duymadığı ve çoğu zaman maddi değeri olmayan nesneleri çalmaya yönelik yoğun ve kontrol edilmesi güç bir dürtü hissetmesi olarak tanımlanıyor. Ülkü Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, kleptomaninin bir dürtü kontrol bozukluğu olduğunu vurgulayıp, iradesizlik ya da kötü davranış olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Psikiyatrik Bir Tablo

Her çalma davranışının kleptomani olmadığını belirten Erol, kleptomaninin daha psikiyatrik bir tablodur. Ancak kleptomaninin psikiyatrik bir tablo olması, hukuki sonuçları olmadığı anlamına gelmemektedir.

Erol'a göre kleptomani hastalarında çalma davranışı öncesinde yoğun bir içsel huzursuzluk, gerginlik ve rahatsızlık hissi gözlenmektedir. Sanki o nesneyi çalmazsa rahatlamayacak gibi bir his yaşayan kişi, çaldıktan sonra kısa süreli rahatlama ve haz hissetse de, daha sonrasında pişmanlık ve suçluluk ortaya çıkmaktadır.

Beyin Mekanizması

Kleptomaninin nörobiyolojisi tam olarak açıklanmasa da, bir dürtü kontrol bozukluğu olduğundan beynin frontal korteksi (karar verme ve planlama bölgesi) bu noktada rol oynuyor.

Çalma anında kişinin yakalanmaktan korktuğu halde, planlama ve muhakeme becerisi bozulmuş durumdadır. Yakalanma tehlikesi gibi rasyonel sorular arka plana çekilirken, sadece isteği eyleme dönüştürme ön plana çıkıyor. Bu haz beklentisi kişinin muhakeme becerilerinin önüne geçmektedir. Süreçte dopaminerjik sistem devrededir; çalma sonrasında yaşanan haz ve rahatlama dopaminle ilişkilendirilmektedir.

Tetikleyici Faktörler

Kleptomani hastalarında çalma krizini tetikleyen ortak bir tek duygu olmasa da, genellikle çalma davranışı öncesinde yoğun bir içsel huzursuzluk, gerginlik ve rahatsızlık hissi vardır.

Yalnızlık hissetme, yoğun stres, depresif duygudurum ve travmatik yaşantılar çalma dürtüsünü artırabilmektedir. Doğru değerlendirme için altta yatan psikiyatrik durumların ve tetikleyici faktörlerin incelenmesi gerekmektedir.

Yaklaşım ve Tedavi

Uzmanlar, kleptomaniyi sadece bir iradesizlik ya da kötü davranış olarak değerlendirmenin doğru olmadığını vurgulamaktadır. Bu durumun psikiyatrik bir bozukluk olarak kabul edilerek tedavi edilmesi önem taşımaktadır.