Trigeminal Nevralji Nedir?
Halk arasında "delirten hastalık" olarak bilinen trigeminal nevralji, yüz bölgesinde ani, keskin ve elektrik çarpması benzeri şiddetli ağrılarla kendini gösteren nörolojik bir rahatsızlıktır. Yüzün duyusunu beyne ileten ve çiğneme fonksiyonuna destek olan trigeminal sinirdeki işlev bozukluğundan kaynaklanan bu durum, hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürür.
Hangi Aktiviteler Ağrıyı Tetikliyor?
Trigeminal sinir alından çeneye kadar geniş bir alana yayıldığı için, ortaya çıkan ağrılar en sık alt çene ve yanak bölgesinde hissedilir. Bu nedenle hastalar genellikle ilk olarak diş hekimlerine başvururlar. Hiçbir uyarı sinyali vermeden aniden saplanan bu ağrı; elektrik çarpması, bıçak saplanması veya şiddetli yanma hissi şeklinde tanımlanır.
Basit günlük aktiviteler bile şiddetli ağrıları tetikleyebiliyor:
- Yüze hafifçe dokunmak veya makyaj yapmak
- Diş fırçalamak, ağız çalkamak veya yemek yemek
- Konuşmak veya burun silmek
- Tıraş olmak
- Soğuk ve rüzgarlı havaya maruz kalmak
Ataklar başlangıçta hafif seyretse de zamanla şiddetlenir ve sıklığı artarak günde 20-30 kez tekrarlayabilir.
Temel Nedenler
Hastalığın kökeninde genellikle yüzün hissini taşıyan trigeminal sinire normal bir kan damarının olağandışı bir şekilde temas ederek baskı yapması yatar. Bunun yanı sıra ileri yaş, Multipl Skleroz (MS) gibi miyelin kılıfına zarar veren durumlar, yüz travmaları veya sinire baskı yapan iyi veya kötü huylu kitleler de trigeminal nevraljiye yol açabilir.
Tanı Süreci
Tanı aşamasında hastanın detaylı klinik öyküsü büyük önem taşır. Kesin teşhis ise sinire yönelik çekilen özel Beyin MR görüntülemeleri ile konulur.
Tedavi Yöntemleri
İlaç Tedavisi
Trigeminal nevralji tedavisinde ilk seçenek genellikle epilepsi tedavisinde de kullanılan özel ağrı kesici ilaçlardır. Hastaların çoğunluğunda bu ilaçlar başlangıçta yüz güldürücü sonuçlar verse de zamanla ilaçların etkinliği azalabilir veya ağrılar yeniden şiddetlenebilir.
Cerrahi Çözümler
İlaç tedavisine yanıt vermeyen ve şiddetli ağrıları devam eden hastalar için günümüzde başarılı cerrahi yöntemler uygulanmaktadır:
Mikrovaskülür Dekompresyon: Yapılan MR incelemesinde sinire bası yapan bir damar saptandığında uygulanan mikrocerrahi yöntemdir. Kafatasında açılan küçük bir delikten özel mikroskoplar yardımıyla sinire ulaşılır ve damarın sinir üzerindeki baskısı ortadan kaldırılır. Hastaların çok büyük bir kısmında kalıcı olarak ağrısız bir yaşam sunan son derece etkili bir yöntemdir.
Kök Blokajı ve Girişimsel Yöntemler: Ağız kenarından veya kafa tabanından özel iğnelerle girilerek sinire balon, radyofrekans veya alkol uygulanması esasına dayanır. Genellikle lokal anestezi altında yapılan bu işlem cerrahi riski düşük bir alternatif sunsa da ilerleyen süreçte ağrıların tekrar ortaya çıkma olasılığı bulunmaktadır.
