Dünya Temizlik Günü ve Atık Gıda Sorunu
20 Eylül Dünya Temizlik Günü'nde bu yıl atık gıdaya odaklanılıyor. Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği (SÜT-D) tarafından yapılan açıklamada, her gün 1 milyardan fazla öğünün israf edilirken milyonlarca insanın açlık çektiği vurgulanıyor.
Atık gıda çıkışı, biyoçeşitlilik kaybı, çevre kirliliği ve iklim değişikliğine doğrudan etki ederek sürdürülebilir ve dayanıklı şehirler kurmayı zorlaştırıyor. İstanbul Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SÜT-D Başkanı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu, temiz tabakla sofradan kalkarak temiz şehirlere ilerlemek gerektiğini belirtiyor.
Gıda İsrafının Küresel Etkileri
Dünya çapında gıda israfının boyutları alarmladığı gibi. Atık gıda, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 8-10'una sebep oluyor. Bu sorun, gayriresmi yerleşim bölgelerinde yaşayan 1,1 milyardan fazla insan için ciddi bir sorun teşkil ediyor.
Artan atık çıkışı, kentsel altyapı ve halk sağlığı üzerinde yükselen bir baskı yaratıyor. Biyoçeşitlilik kaybı, çevre kirliliği ve iklim değişikliği "üçlü gezegen krizi" ile birleşerek şehirleraçı çok yönlü zorluklar doğuruyor.
Her Lokmanın Içinde Saklı Servet
Prof. Karaosmanoğlu, her lokmanın içinde enerji, su, doğanın kaynakları, emek ve akçe saklı olduğuna dikkat çekiyor. Her atık lokmanın ise gezegenimizin ve cüzdanımızın sermayesi olan ulusal servetimizi temsil ettiğini vurguluyor.
Atık gıdanın azaltılması, Birleşmiş Milletler (BM) Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Paris Anlaşması gereğince, daha döngüsel, daha dayanıklı ve daha adil şehirlerin inşası için önemli bir adım.
2026'da Çin'de Dünya Kutlaması
Dünya Temizlik Günü, 2011'de Estonya'da başlatılan Let's Do It Vakfı (LDIF) tarafından uluslararası bir hareket haline getirildi. BM ise Aralık 2023'te resmi olarak 20 Eylül'ü Dünya Temizlik Günü ilan etti.
2026 kutlaması, 19-21 Eylül tarihlerinde Çin'in Shaoxing şehrinde BM-Habitat ve LDIF işbirliği ile düzenlenecek. Etkinlikte sorumlu üretim, tüketim ve satın alma; atık azaltımı; yerel atık gıda yönetimi ve döngüsel ekonomi sistemleri ile dayanıklı şehirler üzerinde odaklanılacak.
SÜT-D'nin Katkısı
SÜT-D, 2020'den beri dijital yaşamı temizleme çağrısı başlatarak sivil toplum katkısını sunuyor. Derneğin temel faaliyet başlıklarından biri, sürdürülebilir yaşamda atık gıda çıkışını kaynağında önlemek ve bu konuda halkı bilinçlendirmektir.
