Ağrı Kesiciler Günlük Yaşamda Sık Kullanılıyor
Baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, diş ağrısı ve ateş gibi şikayetler için ağrı kesiciler sık başvurulan ilaçlar arasında yer alıyor. Ancak bu ilaçların daha önce benzer rahatsızlıklar için kullanılmış olması, her koşulda kontrolsüz biçimde kullanılabileceği anlamına gelmiyor.
Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Füsun Topçugil, özellikle bazı ağrı kesicilerin gereğinden sık, yüksek dozda veya kişinin mevcut hastalıkları ve kullandığı diğer ilaçlar dikkate alınmadan kullanılması halinde böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
NSAİİ'ler Böbrek Kan Akımını Etkileyebiliyor
Böbreklerin kandaki atık maddeleri süzmesi ve vücudun sıvı-elektrolit dengesini koruması gibi önemli görevler bulunuyor. Böbreklerin bu işlevlerini sürdürebilmesi için yeterli kan akımının korunması gerekli.
Steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) olarak adlandırılan bazı ağrı kesiciler, ağrı ve inflamasyonla ilişkili mekanizmalara etki ederken böbreklerde kan akımının düzenlenmesine katkı sağlayan prostaglandinlerin üretimini azaltabiliyor. Bu etki, özellikle böbreğe giden kan akımının zaten azaldığı bazı durumlarda daha önemli hale gelebiliyor.
Uzm. Dr. Topçugil, "Ağrı kesicilerin böbrek üzerindeki etkisini değerlendirirken yalnızca 'hangi ilaç kullanıldı?' sorusuna bakmıyoruz. İlacın ne kadar süre ve hangi dozda kullanıldığı, kişinin yeterli sıvı alıp alamadığı, böbrek fonksiyonları, tansiyon ve diyabet gibi kronik hastalıklarının bulunup bulunmadığı ve eş zamanlı kullanılan ilaçlar da önem taşıyor" diyerek, aynı ilacın her bireyde aynı risk düzeyinde etki göstermeyebileceğini vurguluyor.
Susuzluk Döneminde Risk Artıyor
Ağrı kesici kullanımında göz ardı edilen durumlardan biri sıvı kaybı. Kusma, ishal, yüksek ateş veya yetersiz sıvı alınması nedeniyle vücudun susuz kaldığı dönemlerde böbreklere ulaşan kan miktarı azalabiliyor.
Bu tabloya böbrek kan akımını etkileyebilen bir NSAİİ'nin eklenmesi, bazı kişilerde akut böbrek hasarı gelişme riskini artırabiliyor. Yoğun sıvı kaybının bulunduğu dönemlerde kişinin kendi kararıyla tekrarlayan şekilde ağrı kesici kullanması konusunda dikkat edilmesi gerekiyor.
İlaç Kombinasyonları Dikkate Alınmalı
Ağrı kesicilerin yalnızca tek başına değil, kişinin kullandığı diğer ilaçlarla birlikte değerlendirilmesi de önemlidir. Bazı tansiyon ilaçları ile idrar söktürücülerin NSAİİ grubu ilaçlarla birlikte kullanılması, belirli koşullarda böbrek fonksiyonları açısından risk oluşturabiliyor.
Risk Altında Olan Gruplar
Ağrı kesicilerin böbrekler üzerindeki olası etkileri herkeste aynı düzeyde değildir. Risk gruplarına şunlar dahil olduğu belirtiliyor:
- Önceden böbrek fonksiyonlarında azalma bulunanlar
- İleri yaştaki bireyler
- Hipertansiyon (yüksek tansiyon) bulunanlar
- Diyabet (şeker hastalığı) bulunanlar
- Kalp yetmezliği bulunanlar
- Sıvı kaybı yaşayan kişiler
İdrar söktürücü veya böbrek kan akımı ve basıncı üzerinde etkili bazı tansiyon ilaçlarını kullanan kişilerin de reçetesiz ağrı kesici kullanımında daha dikkatli olması gerekiyor. Ancak bu durum, söz konusu kişilerin hiçbir koşulda ağrı kesici kullanamayacağı anlamına gelmiyor. Kullanılacak ilacın seçimi ve dozu hekim tarafından kişinin özel durumu göz önünde bulundurarak belirlenmelidir.
