İklim krizi halk sağlığı krizine dönüştü

Uskudar Üniversitesi COP31 Koordinatörlüğünden Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, sıfır emisyon hedefinin çevresel bir zorunluluktan öte, hayati bir halk sağlığı politikası olduğunu vurguladı. Karakaş, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin ciddi sağlık sorunlarına neden olduğunu ve özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalar için riskleri artırdığını ifade etti.

Hava kirliliği erken ölüm riskini artırıyor

Fossiler yakıtların yakılması sonucu atmosfere salınan karbondioksit, partiküler madde, azot oksit ve kükürt oksitler gibi kirleticilerin çeşitli hastalıkları tetiklediğini belirten Karakaş, şunları söyledi:

"Sıfır emisyon hedefi hem iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik bir hedef hem de önemli bir halk sağlığı politikasıdır. Bu kirleticiler kalp damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve kanser gibi hastalıkların yanında Alzheimer gibi hastalıkların gelişiminde de rol oynayarak erken ölüm riskini artırabilmektedir."

İklim değişikliğinin çok yönlü sağlık etkileri

Karakaş, iklim krizinin insan sağlığını sadece hava kirliliği yoluyla etkilemediğini vurgulayarak, aşırı sıcaklar, kuraklık, seller, orman yangınları ve temiz su ile gıdaya erişim güçlükleri gibi sorunların enfeksiyon hastalıklarını artırdığını belirtti. Özellikle çocuklar ve yaşlılarda oluşan ek risklere dikkat çekerek, giderek büyüyen bir sağlık yükü oluştuğunu ifade etti.

Türkiye'de enerji ve emisyon ayrıştırılması gerekli

Türkiye'nin karbon emisyonlarını azaltmada ekonomik büyüme ve artan enerji talebinin fosil yakıtlardan yeterince ayrıştırılamadığını belirten Karakaş, enerji üretimi, sanayi, ulaştırma ve kentsel araç kullanımının dönüşüm gerektirdiğini söyledi. Temiz üretim teknolojilerine geçişin yatırım maliyetleri, finansmana erişim, elektrik şebekelerinin yenilenebilir enerjiye uyumlanması ve enerji depolama kapasitesinin geliştirilmesi gibi faktörlerin önemli olduğunu vurguladı.

Bütünleşik politika yaklaşımı gerekli

Karakaş, enerji verimliliği, toplu taşıma, döngüsel üretim, atık azaltımı ve davranış değişikliğinin birlikte ele alınması gerektiğini belirterek, ulaşım, binalar, gıda ve tüketim politikalarının bütüncel planlanmasıyla yüksek yaşam kalitesi korunarak emisyon azaltımlarının sağlanabileceğini ifade etti.

Şehir planlaması ulaşım emisyonlarını etkileyebilir

Ulaşım kaynaklı emisyonları azaltmada şehir planlamasının ve bireysel tercihler kadar önemli olduğunu vurgulayan Karakaş, şehirlerin özel araç kullanımını azaltacak şekilde planlanması gerektiğini, bireylerin kısa mesafelerde yürümeyi, bisikleti tercih etmesi ve toplu taşımayı kullanmasının emisyon azaltımında rol oynayabileceğini belirtti.