Yapay Zeka Tanı Koyamaz, Hasta Koyar
Yapay zeka teknolojisinin yaygınlaşmasıyla birlikte, birçok kişi sağlık sorunlarıyla ilgili sorularını yapay zeka sistemlerine sorup cevapları kesin teşhis olarak değerlendiriyor. Ancak bu yaklaşım, yanlış yönlendirmelere ve gereksiz tedavi kararlarına neden olabiliyor.
Memorial Kayseri Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Fatih Karaaslan, yapay zekanın sağlık alanındaki yerini ortaya koyuyor. Ortopedi polikliniklerine başvuran bazı hastalların "Yapay zekaya sordum, menisküsüm yırtıkmış; ameliyat gerekebilirmiş" şeklinde kendilerine tanı koyabildiklerini belirtiyor. Oysa burada teşhisi yapay zeka değil, hasta koymaktadır.
Seslendirme, Yanılsamaya Neden Oluyor
Yapay zeka modüllerinin verdiği bilgilerin chatbotlar tarafından profesyonel bir şekilde sunulması, kullanıcıda yanıtların kesin ve güvenilir bir tıbbi değerlendirme olduğu algısını oluşturuyor. İnternet arama motorlarına kıyasla, yapay zeka yanıtları daha güvenilir görülmektedir.
Daha önceden "İnternette okudum, belki doğru olmayabilir" diyen birçok kişi, "Yapay zeka böyle söylediyse doğrudur" yaklaşımına yönelmiş durumda. Fakat sağlık söz konusu olduğunda teknoloji, hekim değerlendirmesinin yerine konulmamalıdır.
Yapay Zeka Görünemez, Muayene Edemez
Yapay zekanın sahip olmadığı önemli sınırlamalar bulunuyor:
- Hastanın yürüyüşünü, dizdeki şişliği, kas gücünü değerlendiremez
- Fizik muayenede ortaya çıkan kilitlenmeyi tespit edemez
- Hasta tarafından belirtilmediği sürece kullanılan ilaçları bilemez
- Geçirilmiş cerrahileri, yeni başlayan uyuşma gibi klinik bilgileri kaçırabileceği
Yapay zeka tıbbi terimleri sadeleştirebilir, MR raporlarını daha anlaşılır bir dile çevirebilir ve hastanın doktoruna yönelteceği soruları hazırlamasına yardımcı olabilir. Ancak düzgün kurulmuş bir cevap, doğru teşhis anlamına gelmemektedir.
MR Bulgusu Tek Başına Yeterli Değil
Ortopedide sık karşılaşılan bir yanılgı da MR görüntüsündeki bulgunun doğrudan ameliyat kararı anlamına geldiğinin düşünülmesidir. MR'da menisküs yırtığı görülmesi tek başına ameliyat gerekliliğini göstermez.
Doğru bir değerlendirme için şunlar birlikte incelenmelidir:
- Hastanın yaşı
- Travmanın şekli
- Dizde kilitlenme olup olmadığı
- Kıkırdakların durumu
- Günlük yaşamdaki kısıtlanma
Benzer şekilde, ön çapraz bağı yırtılan her hastaya aynı tedavi uygulanmadığı gibi, dizinde kireçlenme bulunan her hasta da diz protezi adayı değildir.
Ortopedide İleri Teknolojiler Hekimle Birlikte
Ortopedi alanında robotik diz ve kalça cerrahisi başta olmak üzere ileri teknolojiler kullanılıyor. Hekimler ayrıca yapay zekadan akademik ve klinik çalışmalarında yararlanıyor. Yapay zekanın bugün ulaştığı seviyenin yanı sıra gelecekteki kullanım alanları ve potansiyali de sağlık profesyonelleri tarafından yakından takip ediliyor.
Fakat tıbbi bilgi testlerinde başarılı olan yapay zeka sistemlerinin gerçek kullanıcılarla yapılan görüşmelerde sağlık kararlarını her zaman doğru hale getiremediğini ortaya koyan araştırmalar bulunuyor. Tıbbi bilgi sorularını doğru yanıtlamak ile bir hastayı değerlendirmek aynı şey değildir.
