THHP'nin Milli Enerji 2040 Planı'na İtirazi

Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), COP31'e günler kala açıklanan Milli Enerji 2040 Planı'nı değerlendirerek, Türkiye'ye kömürden kademeli çıkış takvimi hazırlanması çağrısı yaptı. Platform, planın enerji arzı ve yatırım için hedefler belirlediğini ancak çevre ve halk sağlığını yeterince dikkate almadığını belirtti.

Fosil Yakıtlardan Kaynaklı Sağlık Maliyeti

THHP ile Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin (CREA) ortaklaşa yayımladığı rapora göre, Türkiye'de fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği yılda ciddi sonuçlara yol açıyor:

  • Yaklaşık 26 bin 500 erken ölüm
  • 8 bin erken doğum
  • 5 bin 100 yeni çocukluk çağı astım vakası

Kirliliğin yıllık ekonomik maliyeti ise yaklaşık 55 milyar dolar olarak hesaplanmıştır. Bu tutar, Türkiye'nin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,1'ine denk gelmektedir.

Kömür Desteğine Karşı Çıkış

Milli Enerji 2040 Planı'nda kömürden çıkış takvimi yer almazken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yerli kömür santrallerine alım garantileri ve kapasite mekanizması yoluyla verilen desteğin sürdürüleceğini açıklamıştır. THHP, bu desteğin sona erdirilmesini talep ediyor.

Platform'un Talepleri

THHP, kamu kaynaklarının şu alanlara yönlendirilmesini istemektedir:

  • Yenilenebilir enerji yatırımları
  • Kömür bölgelerinde yeni istihdam olanakları
  • Fosil yakıtlardan zarar görmüş bölgelerde ekosistem ve sağlık iyileştirmeleri

Platform, kömürden çıkış takvimine, çalışanların ekonomik, sosyal ve sağlık haklarını koruyan ve bölge halkı için güvenceli iş olanakları yaratan bir adil geçiş planının eşlik etmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Enerji Planlamasında Sağlık Boyutu

THHP, enerji yatırımları ve üretim seçenekleri karşılaştırılırken, maliyetin, arz güvenliğinin ve emisyonların yanı sıra sağlık etkilerinin de hesaba katılması gerektiğini belirtmiştir. Platform, ulusal enerji planları için stratejik çevresel değerlendirme ve sağlık etki değerlendirmesi yapılmasını çağırmıştır.

THHP ayrıca, Sağlık Bakanlığı'nın, halk sağlığı uzmanlarının ve ilgili meslek örgütlerinin enerji planlamasına başından itibaren katılmasının önemine dikkat çekmiştir.

Yenilenebilir Enerji Hedefleri

THHP, planda güneş ve rüzgar kapasitesini artırma hedefini olumlu karşılamıştır. Platform'a göre, bu kapasite artışı fosil yakıtlardan enerji üretiminin azalmasını ve hava kalitesinin iyileştirilmesini sağlayabilir.