Peyzaj, İklim Uyumunun Temel Altyapısı
TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, 9–20 Kasım'da Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında, peyzajın iklim değişikliğine uyum planlarına ve yatırım kararlarına dâhil edilmesi çağrısıyla katılıyor. Uluslararası Peyzaj Mimarları Federasyonu (IFLA) delegasyonunda yer alacak Oda, federasyonun COP31 Pozisyon Belgesi'nde yer alan önerileri Türkiye'deki planlama ve uygulama süreçleri açısından gündeme taşıyacak.
IFLA'nın yayımladığı pozisyon belgesi, yağmur suyunu tutan, aşırı sıcakların etkisini azaltan ve ekosistemleri koruyan peyzajların, iklim değişikliğine uyum için gerekli altyapının bir parçası olarak ele alınmasını önermiştir. Bu belgede, kentlerin, kıyıların ve su havzalarının planlanması, iklim taahütlerinin uygulamaya aktarılması ve finansmanı konularında peyzajın rolü vurgulanmaktadır.
İklime Uyum, İmar Planlarından Başlamalı
TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Yönetim Kurulu Başkanı Özay Yerlikaya, planlama kararlarının iklim risklerini doğrudan etkilediğini belirtmiştir. Yerlikaya, "Bir dere koridorunun korunup korunmayacağına, bir mahallenin ne kadarının geçirimsiz yüzeylerle kaplanacağına ya da insanların sıcak günlerde gölgeye erişip erişemeyeceğine ilişkin kararlar, o kentin sel ve aşırı sıcaklara ne ölçüde açık olacağını belirler" diyerek, iklime uyum sürecinin imar planları hazırlanırken başlaması gerektiğini vurgulamıştır.
Oda, COP31'de savunduğu yaklaşımda, peyzaj mimarlarının bu kararlara başından itibaren katılmasını ve belediyelerin iklim risklerine en açık mahallelerden başlayarak uygulama yapabilecek teknik ve mali kapasiteye kavuşmasını önemsiyor.
Mavi-Yeşil Altyapı Sistemleri Ön Planda
İKLİMA UYUM FİNANSMANI SORUNSALI
IFLA'nın pozisyon belgesi, doğa temelli çözümlerin ulusal uyum politikalarına, kentlerin iklim eylem planlarına ve yatırım programlarına birlikte yansıtılmasını önermiş. Bu yaklaşımda su yönetimiyle yeşil alan planlamasını bir araya getiren mavi-yeşil altyapı sistemleri öne çıkmaktadır.
Mavi-yeşil altyapı uygulamalarının başlıca örnekleri şunlardır:
- Yağmur suyunu geçici olarak tutabilen parklar
- Suyun toprağa sızmasına olanak veren geçirgen yüzeyler
- Birbirine bağlanan yeşil alanlar
Bu tür projeler, mevcut kent dokusunda uygulanabilecek somut örnekler olarak görülmektedir.
Yerel Yönetimlerin Mali Kapasitesi Güçlendirilmeli
Pozisyon belgesi, yerel yönetimlerin iklim finansmanına erişiminin güçlendirilmesini ve yatırımların iklim risklerine daha fazla maruz kalan toplulukların ihtiyaçları gözetilerek planlanmasını istemektedir. Ayrıca, uygulamaların etkisinin ölçülebilir göstergelerle izlenmesi de belgenin önerileri arasında yer almaktadır.
Oda Başkanı Yerlikaya, yatırımın başarısını değerlendirirken yapılması gereken ölçümleri şöyle belirtmiştir: "Ne kadar yağmur suyunun tutulduğu, gölgeye erişimin nerelerde arttığı ve bu iyileşmelerden kimlerin yararlandığı üzerinden değerlendirilmelidir."
