Yangın Sonrası Bütüncül Restorasyon Yaklaşımı

Borusan Holding'in Impact Hub İstanbul iş birliğiyle yürütülen Borusan Sürdürülebilir Fayda Programı (BSFP) 4. döneminde desteklenen NATURA Doğa ve Kültür Koruma Derneği, Muğla Kavaklıdere'de ekolojik ve toplumsal dayanıklılığı birleştiren kapsamlı bir restorasyon modeli hayata geçirdi.

"Mega Yangınlar Sonrası Yaban Hayatı ve Topluluk Dayanıklılığı Programı" Akdeniz havzasında yangın sonrası restorasyonu ekosistem ve yerel geçim kaynaklarıyla birlikte ele alıyor. Mega yangınlar, orman varlığının yanı sıra biyoçeşitliliği, yaban hayatını ve bölge halkının geçim kaynaklarını derinden sarsıyor.

Bilimsel Yöntem: Fotokapan İzleme ve Modelleme

Proje, fotokapan izlemelerini iklim değişimi, arazi kullanımı ve ormancılık senaryolarını içeren çoklu tür yayılış modellemesiyle birleştiriyor. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile haritalanan olası dağılımlar ve ekolojik bağlantılar, doğal yenilenmenin destekleneceği ve aktif restorasyonun değerlendirileceği alanların planlanmasını kolaylaştırıyor.

Proje, ömüzdeki 50 yıla ilişkin model öngörüleriyle, yaban hayatının ve ormana dayalı üretimin değişen iklime uyumunu destekleyecek bir restorasyon yaklaşımı geliştiriyor.

İzlenen Türler: Karakulak ve Vaşak

Muğla-Kavaklıdere'de üst kotlarda karaçam (Pinus nigra), alt kotlarda kızılçam (Pinus brutia) ormanları bulunuyor. Bu ormanların yükseltiye göre geçiş yaptığı kesimde, kızılçam zonuyla ilişkili karakulak (Caracal caracal) ile karaçam zonuyla ilişkili vaşağın (Lynx lynx) yaşam alanları örtüşüyor.

İki türün aynı coğrafi alanda bulunması "simpatri" olarak adlandırılıyor. Saha gözlemleri, yangın sonrasında da her iki yaban kedisinin aynı peyzajda varlıklarını sürdürdüğünü gösteriyor. Proje bu kedileri, habitat değişimini ve parçalanmış yaşam alanları arasındaki bağlantıları izlemeye yardımcı gösterge türler olarak takip ediyor.

Uzman Görüşü: Bütünsel Değerlendirme Gerekli

NATURA Doğa ve Kültür Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yasin İlemin şu değerlendirmede bulunuyor:

"Mega yangınlar, yangınla evrimleşmiş Akdeniz ekosistemlerinin doğal yenilenmesini zorlaştırabiliyor. Hangi alanın neye ihtiyacı olduğunu bilimsel verilerle belirlemeliyiz. Yanan bir alan sadece ağaçlardan ibaret değil; toprağı, bitkileri, omurgasızları ve yırtıcılarıyla yaşayan bir bütün. İki kedinin bölgede yaşaması umut veriyor. Üst kotlardaki karaçamı, alt kotlardaki kızılçamı ve aralarındaki geçiş alanlarını, geleceğin iklim koşullarını da gözeterek birlikte değerlendirmeliyiz."

İklim Değişimi ve Ormancılık Senaryoları

Çoklu tür yayılış modelleri ve CBS analizleri, ömüzdeki 50 yılda karaçama uygun alanların bölgede daralmayabileceğini, bazı koşullarda kaybolabileceğini gösteriyor. Buna karşın kızılçama uygun alanların genişleme potansiyeli bulunmaktadır. Bu bulgular, restorasyon planlaması ve ormancılık stratejilerinin iklim uyumlu biçimde yeniden düşünülmesi gerektiğini vurguluyyor.

Program İstatistikleri

Borusan Sürdürülebilir Fayda Programı bu yıl 66 ilden gelen 538 başvuruyla rekor kırarak, çeşitli sürdürülebilirlik projelerine desteğini göstermiştir.