COP31'de Sağlık Uzmanlarından Ortak Çağrı

Antalya'da düzenlenen COP31 zirvesinde, iklim ve sağlık uzmanları Türkiye ve Avustralya'nın başkanlıklarına ortak bir çağrı yaptı. Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), Kanada Çevre İçin Hekimler Derneği (CAPE) ve Küresel İklim ve Sağlık İttifakı (GCHA), zirvenin tüm kararlarında halk sağlığına öncelik verilmesini istedi.

Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Yol Haritası Sağlık Merkezli Olmalı

Sağlık uzmanları, Brezilya'nın COP30'da başlattığı "Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Yol Haritası"nın (TAFF) halk sağlığını merkeze alarak ilerletilmesini talep etti. Toplantının moderatörü, CAPE Sağlık ve Ekonomi Politikaları Direktörü Dr. Leah Temper, yol haritası görüşmelerine kadar sağlık konusunun gündeme gelmediğini vurgulayarak şunları söyledi:

"Fosil yakıtlardan uzaklaşmak, 21. yüzyılda halk sağlığını iyileştirmek için en büyük fırsatlardan biri. COP31 başkanlıklarını bu fırsatı değerlendirmeye çağırıyoruz. Dünyadan hekimler, hemşireler ve sağlık çalışanları, ülkelerin halk sağlığının iyileştirilmesini enerji dönüşümünün açık hedeflerinden biri olarak belirlemelerini istiyor."

Hava Kirliliğinin Küresel Ölüm Yükü

Lancet Countdown'ın 2026 raporuna göre, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği dünyada yılda yaklaşık 2,73 milyon kişinin ölümüne yol açıyor. Olumlu gelişme olarak rapor, 2016'dan bu yana hava kirliliğini azaltan 77 ülkede yılda yaklaşık 323 bin ölümün önüne geçildiğini gösteriyor.

Türkiye'de Hava Kirliliğinin Sağlık Etkileri

THHP ile Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin (CREA) ortaklaşa hazırladığı rapora göre, fosil yakıt kaynaklı ince partikül madde (PM₂.₅) kirliliği Türkiye'de 2024'te yaklaşık 26 bin 500 erken ölüme katkıda bulundu. Sağlık etkileri doğumdan öncesinde başlayabiliyor:

  • 2024'te yaklaşık 8 bin erken doğum
  • 8 bin 200 düşük doğum ağırlıklı doğum
  • 5 bin 100 ek sağlık sorunu

Artan Fosil Yakıt Teşvikleri ve Sağlık Maliyetleri

Rapor, net fosil yakıt teşviklerinin 2016'dan bu yana iki katına çıktığını ortaya koyuyor. Paris Anlaşması'ndan bu yana toplam teşvikler 6,2 trilyon dolara ulaştı. Uzmanlar, hükümetlerin fosil yakıt kaynaklı sağlık maliyetlerini hesaplayıp verileri karar süreçlerine aktarması gerektiğini vurguluyor.

Sağlık uzmanları, kirliliğin azalmasıyla sağlık harcamalarının düşebileceğini ve milyonlarca insanın hayatının kurtulabileceğini belirtirken, enerji dönüşümü süreci boyunca çalışanların ve etkilenen toplulukların sağlığının gözetilmesinin de önemli olduğunu açıklamıştır.