Jeopolitik Riskler Küresel Ekonomiyi Geriliyor

Yaz aylarında belirgin biçimde kötüleşen jeopolitik koşullar, küresel ekonomi üzerinde artan baskı oluşturuyor. İran ile ABD arasında çatışmaların yeniden başlaması ve Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşın şiddetlenmesi, tedarik zincirlerini ciddi ölçüde zorlayarak emtia fiyatlarında sert artışlara yol açtı.

Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez'den yapılan petrol ihracatı önemli ölçüde artmasına ve ticaret akışları alternatif güzergâhlara yönelmesine karşın hidrokarbon fiyatları yükseldi. Karadeniz'deki liman terminallerine yönelik saldırılar ve Avrupa'da yaz boyunca yaşanan sıcak hava dalgaları da tarımsal emtia fiyatlarını önemli ölçüde artırdı.

Emtia Fiyatlarında Keskin Yükseliş

Son dönemde gözlenen fiyat artışları oldukça dikkat çekicidir:

  • Petrol fiyatları %50'nin üzerinde yükseldi
  • Doğal gaz fiyatları yaklaşık %100 arttı
  • Buğday fiyatlarındaki yıllık artış %40'a ulaştı
  • Metal fiyatları yüksek seyrini koruyor

Bu gelişmeler yeni bir enflasyon dalgasına ilişkin kaygıları artırdı ve merkez bankalarını faiz politikalarını sıkılaştırmaya yöneltti.

Merkez Bankaları Faizleri Artırıyor

Enflasyon baskısının arttığı dönemde merkez bankaları harekete geçti. Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) ardından ABD Merkez Bankası (Fed), politika faizlerini 25 baz puan artırdı. Bu karar, küresel finansal koşulların daha da sıkılaşmasına katkıda bulundu.

Amerikan Doları efektif bazda ocak ayı ortasından bu yana %6'nın üzerinde değer kazandı. Uzun vadeli faiz oranları ise şubat sonundan itibaren başlıca para birimi bölgelerinin çoğunda 100 baz puandan fazla yükseldi.

Coface Risk Değerlendirmeleri

Risk değerlendirme kuruluşu Coface, bu gelişmelere karşılık geniş ölçekli düzenlemeler yaptı:

  • 3 ülkenin risk notunu düşürüp 4 ülkenin notunu yükseltti
  • Sektör risk değerlendirmelerinde 12'si aşağı, 8'i yukarı yönlü olmak üzere toplam 20 değişiklik gerçekleştirdi
  • Özellikle Orta Doğu'daki ekonomik koşullar kötüleşti

Küresel Büyüme Tahmini Revize Edildi

Coface, büyüme projeksiyonlarını aşağı yönlü revize etti. Öne çıkan tahminler:

  • Orta Doğu'daki çatışmanın 2026 ve 2027 yıllarında küresel büyüme üzerinde yüzde 0,5 puan kayıp yaratacağı bekleniyor
  • Petrol fiyatlarının eylül ayında 100 dolar/varil eşiğini aşması öngörülüyor
  • Coface'ın 2026 için büyüme tahmini %2,5, 2027 yılı için %2,6

Kurumun 2025 yılı için %2,8 olan küresel büyüme tahmini, 2026'da %2,5'e gerileyen büyümeyle ivme kaybedecek. Bununla birlikte yapay zeka yatırımları ve bunların yarattığı servet etkisi şimdilik küresel ekonominin dayanıklılığını korumuyor.

Orta Doğu ve Sektörler Zorlukla Karşı Karşıya

Orta Doğu'daki ülkelerin risk notları düşürüldü. Suudi Arabistan (A3 → A4), enerji altyapısına ve ihracat güzergâhlarının büyük bölümüne yönelik saldırılardan etkilenirken, Birleşik Arap Emirlikleri (A2 → A3) ve Katar (A3 → A4) Hürmüz Boğazı'na bağımlılıkları nedeniyle kırılgan bir görünüm taşıyor.

Sektörel anlamda tarım ve gıda sektörünün artan emtia fiyatlarından etkilenmesi, ekonomik dengeleri daha da zorluyor.