Duygusal Açlık Fiziksel Açlıktan Farklı Belirti Gösteriyor
Zor bir günün ardından veya can sıkıntısıyla, kişi tok olsa da bir şeyler yemek isteyebiliyor. Ancak bu istek her zaman fiziksel açlıktan kaynaklanmıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Uzman Klinik Psikolog Ezgi Dokuzlu Tezel, fiziksel açlığın yavaş yavaş ortaya çıktığını, duygusal açlığın ise çoğunlukla aniden gelen ve belirli yiyeceklere yönelen yoğun bir yeme isteğiyle kendini gösterdiğini belirtti.
Tezel, fiziksel açlık genellikle yavaş geliştiğini, mide kazınması ve halsizlik gibi bedensel belirtilerle kendini gösterdiğini ve yemek sonrasında doyum hissi oluşturduğunu açıklarken, duygusal açlıkta yeme isteğinin çoğunlukla aniden ortaya çıktığını ve belirli yiyeceklere karşı yoğun bir arzu hissedildiğini vurguladı.
Duygular Beslenme Davranışını Etkiliyor
Stres, kaygı, öfke, üzüntü ve yalnızlık gibi duygular beslenme davranışlarını doğrudan etkileyebiliyor. Duygusal açlıkta kişi fiziksel olarak doymuş olsa bile psikolojik olarak tatmin hissetmeyebilir ve yemeye devam edebiliyor. Bunun sonrasında suçluluk, pişmanlık ve kendini eleştirme gibi olumsuz duygular ortaya çıkıyor.
Yeme davranışını açıklarken Tezel, enerji ihtiyacından kaynaklanan açlığın "homeostatik açlık", enerji ihtiyacı olmadığı halde haz ve ödül amacıyla ortaya çıkan yeme davranışının ise "hedonik açlık" olarak tanımlandığını belirtti. Özellikle stres ve duygusal yükün arttığı dönemlerde karar verme ve öz denetim gibi işlevler etkilenebiliyor, bu nedenle kişi aç olmadığı halde kısa süreli rahatlama için yemeye daha kolay yönelebiliyor.
Duygulara Göre Değişen Yeme Tercihler
Kaygı, öfke, yalnızlık ve üzüntü gibi duyguların beslenme üzerinde farklı etkileri bulunuyor:
- Bazı kişiler kaygı veya üzüntüyle baş etmekte zorlandığında daha fazla yemeye başlayabiliyor
- Yağ ve karbonhidrat içeriği yüksek yiyeceklere yöneliş artabiliyor
- Öfke daha hızlı ve kontrolsüz yemeyi tetikleyebiliyor
Tezel, duygusal yemenin yalnızca irade eksikliği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Yemek Sonrası Pişmanlık Döngüsü
Yeme davranışının zorlayıcı duygular karşısında kısa süreli rahatlama sağlayabildiğini ancak bu rahatlama hissinin geçici olduğunu belirten Tezel, yemek sonrasında olumsuz duyguların bir süre azalabileceğini ama ardından suçluluk, pişmanlık veya memnuniyetsizlik ortaya çıkabildiğini açıkladı.
Kişi yeniden benzer duygular yaşadığında rahatlamak için tekrar yemeğe yönelebildiği ve bu durumun zamanla tekrarlayan bir döngü haline gelebildiği hatırlatıldı. Bu döngünün kırılabilmesi için kişinin gerçekten aç olmadığını fark etmesi gerekiyor.
Yeme isteğinin hangi duygunun ardından ortaya çıktığını gözlemlemek, davranışın altında yatan süreci anlamaya yardımcı olabiliyor. Uzun süre aç kalmanın veya öğün atlamanın da kontrolsüz yeme isteğini artırabileceği bilinmektedir.
