Günlük Unutkanlık Mı, Hastalık Belirtisi Mi?

Günlük hayatta yaşanan unutkanlıklar çoğu zaman yorgunluk ve dikkat eksikliğinin sonucudur. Anahtarın nereye koyulduğunu unutmak, bir anlığına birinin adını hatırlayamamak ya da ocağın açık kalıp kalmadığını kontrol etmek gibi durumlar normal kabul edilebilir. Ancak bu belirtiler bir noktaya ulaştığında ciddi hastalıkların habercisi haline gelebilmektedir.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, günlük unutkanlık ile demans arasındaki temel farkları açıklamıştır. Uzmanın vurguladığı tehlikeli işaretler şu şekildedir:

Demans Uyarı İşaretleri

  • Az önce yapılan bir konuşmayı hiç yaşanmamış gibi tamamen unutmak
  • Aynı soruyu kısa süre içinde defalarca sormak
  • Yıllardır bilinen evin yolunu bulamamak
  • Eşyaları çok alakasız yerlere koymak (örneğin ütüyü buzdolabına koymak)

Dr. Şalçini, mesele "eşyanın yerini bulamamak" boyutundan "yakın geçmişi zihne hiç kaydedememek" boyutuna ulaştığında, vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulması gerektiğini vurgulamıştır.

Yaşlılık Değil, Hastalığın İşareti

İlerleyen yaşla birlikte isimleri biraz daha geç hatırlamanın ya da yeni bilgiler öğrenirken daha fazla zamana ihtiyaç duymanın doğal bir süreç olduğu belirtilmesine rağmen, Dr. Şalçini, bunların ciddi bir hastalığın varlığını maskelemek için kullanılmaması gerektiğini vurgulamıştır.

Eğer unutkanlık, kişinin:

  • Tek başına faturalarını ödemesine,
  • Yemeğini yapmasına,
  • Ocak kullanmasına,
  • Kişisel bakımını sağlamasına engel oluyorsa

bu kesinlikle yaşlılığın doğal bir parçası değildir. Bu durumlarda mutlaka nörolojik bir değerlendirme gerekmektedir.

Stres ve Uykusuzluğun Hafızaya Etkisi

Dr. Şalçini, stres ve uykusuzluğun beynin en büyük düşmanları olduğunu ifade etmiştir. Kronik stres altındayken vücudun salgıladığı kortizol hormonunun, beynin hafıza merkezi olan hipokampüsü baskıladığını ve yeni bilgilerin kaydedilmesini engellediğini belirtmiştir.

Aynı şekilde, beyin uyku sırasında gün içindeki bilgileri ayıklar, depolar ve temizler. Yeterli ve kaliteli uyku alınmadığında bu temizlik yapılamaz ve sonuçta zihni sekmeleri açık kalmış bir bilgisayar gibi yavaşlayan bir hal ortaya çıkar.

Beyin Sisi ile Demans Arasındaki Fark

Dr. Şalçini, beyin sisi (brain fog) ile demans arasındaki temel farkı şu şekilde açıklamıştır: Hatırlanamayan bilginin ipucuyla yeniden hatırlanıp hatırlanamaması. Beyin sisinde, doğru ipucu verildiğinde bilgi geri gelebilir; ancak demans belirtileri bu tür ipuçlarından etkilenmez.