Hafıza Sorunları Ne Zaman Endişe Verici?
Günlük hayatta yaşanan unutkanlıklar her zaman ciddi bir hastalığa işaret etmese de bazı belirtiler demansın habercisi olabiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, basit unutkanlıklar ile ciddi hafıza sorunları arasındaki farkı açıkladı.
Anahtarın nereye koyulduğunu unutmak, ocağın açık olduğunu sanıp kontrol etmek ya da birinin adını bir anlığına hatırlayamamak genellikle yorgunluk ve dikkat eksikliğinin sonucu. Ancak durum endişe verici olduğunda ise davranışlar daha belirgin hale geliyor.
Ciddi Uyarı İşaretleri
Dr. Şalçini'ye göre dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
- Az önce yapılan bir konuşmayı hiç yaşanmamış gibi tamamen unutmak
- Aynı soruyu kısa süre içinde defalarca sormak
- Yıllardır ezbere bilinen evin yolunu bulamamak
- Eşyaları çok alakasız yerlere koymak (örneğin ütüyü buzdolabına koymak)
Dr. Şalçini, "İlerleyen yaşla birlikte hatırlama hızının yavaşlaması doğal bir süreç. Ancak ütüyü buzdolabına koymak gibi davranışlar yaşlılık belirtisi değil, hastalığın net bir işaretidir ve mutlaka nörolojik bir değerlendirme gerektirir" uyarısında bulundu.
Bağımsızlık Kaybı Önemli İşaret
Önemli nokta, meselenin 'eşyanın yerini bulamamak' boyutunda kalmaması. Dr. Şalçini, unutkanlık kişinin faturalarını ödemesine, yemeğini yapmasına, ocak kullanmasına veya kişisel bakımını sağlamasına engel olduğunda bunun kesinlikle yaşlılığın doğal bir parçası olmadığını belirtti.
"Eğer yapılan işler günlük hayatın bağımsız yürütülmesini engelliyorsa, vakit kaybetmeden bir uzman başvurmak gerekir" diye vurgulandı.
Stres ve Uyku Hafızayı Etkiliyor
Dr. Şalçini, kronik stres ve uykusuzluğun yeni bilgilerin hafızaya kaydedilmesini zorlaştırdığını açıkladı. Stres altında salgılanan kortizol hormonunun, beynin hafıza merkezi olan hipokampüsü baskıladığını ve yeni bilgilerin kaydedilmesini engellediğini belirtti.
Kaliteli uykunun beynin günü içindeki bilgileri ayıkladığını, depoladığını ve kendini temizlediğini kaydeden Dr. Şalçini, yeterli uyku alınmadığında bu temizlik işleminin yapılamadığını ifade etti.
Beyin Sisi ile Demans Farkı
Dr. Şalçini, beyin sisi ile demans arasındaki temel farkın, hatırlanamayan bilginin ipucu verildiğinde yeniden hatırlanıp hatırlanamaması olduğunu açıkladı. Geçici hafıza sorunları ipuçlarıyla giderilebilirken, demans belirtilerinde bu mümkün olmayabiliyor.
Konuyla ilgili "Yaşlandım, ondan unutuyorum" diyerek durumu geçiştirmek, altta yatan ciddi hastalığın erken teşhis ve tedavi şansını ortadan kaldırabileceğini uyarı niteliğinde vurgulandı.
