TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan, soL TV'de yayınlanan Komünist Bakış programında HABAŞ patlama kazasını temel alarak Türkiye'deki iş cinayetleri ve işçi ölümlerini ele aldı.

Patlamada hayatını kaybeden işçilerin yakınlarına başsağlığı dileven Okuyan, fabrikadaki denetim mekanizmasının işleyişine dikkat çekti. İş güvenliği uzmanlarının genellikle aracı kurumlar üzerinden çalıştığını ve ödemesinin patronlar tarafından yapıldığını vurguladı.

Denetim Sistemi ve İnsan Kaynağı Eksikliği

Okuyan, denetimin özel kurumlar tarafından yürütülmesinin temel sorunu olduğunu belirterek, "Asıl sorumluluğun devlette ve işçi örgütlerinde olması gerekir" dedi. Türkiye'de 2,5 milyonun üzerinde işyeri bulunmasına karşın sadece 400-500 müfettiş olduğunu sorgulayarak, bu kaynakla yeterli denetim yapılamayacağını ifade etti.

Söz konusu şirketi ihracat alanında birinci, demir çelik sektöründe üçüncü sırada konumlandıran Okuyan, bu kadar büyük bir işletmenin denetiminin zorluğunun yanında, üretim kesintisinin ekonomik sonuçları nedeniyle iktidarın müdahale etmekte tereddüt ettiğini vurguladı.

Plansız Üretim Genişlemesi

Okuyan, kazanın meydana geldiği bölgede kolon kesilmesi iddiasına atıfta bulunarak, plansız bir genişleme hareketinin söz konusu olduğunu ifade etti. Bununla karşılaştırarak Sovyetler tarafından tasarlanan İskenderun Demir Çelik'in özelleştirilmeden önceki 15 yılda sadece 2 iş kazası yaşadığını anımsattı.

"Sovyetler bu işyeri tasarlarken işçilerin yaşam alanlarını, lojmanlarını, tesisleri, sağlık merkezlerini yapmış; alanlar kazaları azaltmak için geniş tutulmuş ve işçiler eğitime gönderilmiş" diyen Okuyan, bu yaklaşımın modern fabrikaların tasarımında eksik olduğunu vurguladı.

Suçun Kaynağı: Sistem

Gazeteci İrem Yıldırım'ın patronların yargılanmaması konusuna dikkat çekmesi üzerine Okuyan, sorunun sadece bireysel sorumluluğa indirgenmemesi gerektiğini belirtti. Okuyan şöyle devam etti:

"Ortada çok karmaşık bir suç var ve suçun kendisi sistemin kendisinden kaynaklanıyor."

Okuyan, işçi ölümlerini tetikleyen faktörleri şu şekilde sıraladı:

  • Üretim baskısı: Şirketin teslimat yükümlülükleri nedeniyle artan üretim zorlama
  • İşsizlik ve yoksulluk baskısı: İşçilerin ölüm riskine rağmen çalışmak zorunda olması
  • İş güvenliğinin bir maliyet kalemi olarak görülmesi: Karı maksimize etmek için güvenlik yatırımlarında kısıntı
  • Taşeronluk sistemi: Sorumluluk dağılması ve denetimde boşluk

Okuyan, işsizlik baskısının olduğu ortamda iş güvenliğinin sağlanamayacağını, işçilerin işini kaybetmemek için riskli koşulları kabul ettiğini vurguladı.