Ağız ve Diş Sağlığının Önemi

Baş-boyun kanserlerinin gelişiminde yaşam tarzı alışkanlıklarının yanı sıra ağız ve diş sağlığı önemli rol oynuyor. Kötü ağız hijyeni, kronik tahriş ve bakımsız dişler riskini artırırken, tütün kullanımı ve HPV (papillomavirus) enfeksiyonu da ön plana çıkan risk faktörleri arasında yer alıyor.

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 900–950 bin kişide baş-boyun kanserlerine rastlandığı belirtiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi KBB Uzmanı Prof. Dr. Emre Üstündağ, bu kanserlerden korunmak için tütün ürünlerinden uzak durmak, ağız bakımına özen göstermek ve düzenli diş hekimi kontrollerinin zorunlu olduğunu vurguladı.

Risk Faktörleri ve Erken Teşhis

Baş-boyun kanserlerinin büyük bölümü ağız, boğaz ve gırtlak gibi bölgelerin iç yüzeyini kaplayan hücrelerden kaynaklanıyor. Sigara, pipo, puro ve dumansız tütün ürünleri özellikle ağız boşluğu, gırtlak ve yutak kanserleriyle güçlü bir ilişkiye sahip. Kullanım süresi ve miktarı arttıkça hastalık riski de yükseliyor.

Papillomavirus HPV-16 tipi, bademcik ve dil kökünü kapsayan orofarenks kanserleriyle ilişkilendiriliyor. Uzun süredir sigara kullananlar, HPV enfeksiyonu taşıyanlar, daha önce baş-boyun kanseri geçirenler ve 40 yaş üzerindeki bireyler daha dikkatli olmalıdır. Hastalık çoğunlukla 50 yaş üzerinde görülse de HPV ile ilişkili kanserlere daha genç yaşlarda da rastlanabilir.

Korunma Yolları

Baş-boyun kanserlerine karşı alınabilecek en önemli önlemlerden biri tütün ürünlerinden uzak durmaktır. Sigaranın bırakılması, bu hastalığın olasılığının zaman içinde belirgin şekilde azalmasını sağlıyor.

Ağız hijyeni ve diş sağlığı da korunmada kritik rol oynuyor. Kötü ağız hijyeni, kronik tahriş ve bakımsız dişler bazı ağız kanserleriyle ilişkilendirildiğinden, korunma yolları arasında şunlar yer alıyor:

  • Düzenli diş hekimi kontrolleri
  • İyi ağız bakımı
  • Uygun protez kullanımı
  • Düzenli ve doğru diş temizliği

Erken Belirtilere Dikkat

Baş-boyun kanserlerinin farklı bölgelerde çeşitli belirtilerle ortaya çıkabileceğine dikkat çekilmektedir. İki–üç haftadan uzun sürüyorsa mutlaka bir KBB uzmanına başvurulması gereken belirtiler şunlardır:

  • Ağız içinde iyileşmeyen yara
  • Beyaz veya kırmızı plaklar
  • Dilde ya da ağız tabanında sertlik ve kitle
  • Yutma güçlüğü ve ağrılı yutkunma
  • Boğazda takılma hissi
  • Uzun sürülen ses kısıklığı

Ayrıca boyunda ağrısız, giderek büyüyen veya antibiyotik tedavisine rağmen geçmeyen kitle, tek taraflı burun tıkanıklığı, tekrarlayan burun kanaması, yüzde uyuşma veya şişlik de göz ardı edilmemelidir. Erişkinlerde herhangi bir sorun görülmediği halde devam eden, nedeni açıklanamayan tek taraflı kulak ağrısı da önemsenmeli.