Küresel Gıda Hedeflerine Sınırlı İlerleme
Gıda Sistemleri Geri Sayım Girişi'nin (FSCI) yeni araştırması, dünya genelinde gıdanın üretimden tüketime uzanan yapısının 2030 hedeflerinin önemli ölçüde gerisinde kaldığını ortaya koymaktadır. Nature Food dergisinde yayınlanan çalışmada 197 ülke, beslenme ve sağlık, çevre ve doğal kaynaklar, geçim kaynakları, yoksulluk ve eşitlik, yönetim ve dayanıklılık olmak üzere beş ana alan üzerinden değerlendirilmiştir.
İlerleme Dağılımı: Sınırlı Başarılar
Araştırmanın kapsamında yer alan 44 göstergede mevcut durum şöyledir:
- 22 göstergede küresel ortalama bakımından ilerleme kaydedilmiştir
- 15 göstergede belirgin bir değişiklik yaşanmamıştır
- 7 göstergede tablonun kötüleştiği tespit edilmiştir
Olumlu gelişme kaydedilen alanlar arasında suya güvenli erişim, bilgiye erişim, kamu yönetiminin etkinliği ve tarımsal verimlilik yer almaktadır.
Kritik Sorunlar: Emisyonlar ve Gıda Güvencesi
Araştırma, birçok alanda ciddi gerileme tespit etmiştir. Sivil toplumun karar süreçlerine katılımı, kamu yönetiminde hesap verebilirlik, sağlıklı beslenmenin maliyeti, gıda güvencesizliği, pestisit kullanımı, ultra işlenmiş gıda satışları ve sera gazı emisyonları olumsuz yönde ilerlemektedir.
Özellikle gıda kaynaklı sera gazı emisyonları endişe vericidir. Araştırmada, bugünkü eğilimlerin devam etmesi durumunda hiçbir ülkenin "sıfır emisyon" hedefine ulaşamayacağına dikkat çekilmiştir. İklim krizi, artan maliyetler ve doğal kaynakların tahribi, güvenilir, besleyici ve erişilebilir gıdaya ulaşmayı dünyanın en kritik sorunlarından biri haline getirmektedir.
Coğrafyalara Göre Başarı Oranları
Küresel hedeflere en yakın sonuçlar kaydeden ülkeler ise bölgelere göre şöyledir:
- Japonya: Asya kıtasında 16 kriterde en iyi performans
- İzlanda: Avrupa'da 21 göstergede hedeflere en yakın sonuç
- Kanada: Kuzey ve Güney Amerika'da 17 göstergede liderlik
- Tunus: Afrika'da 16 göstergede öne çıkış
- Yeni Zelanda: Okyanusya bölgesinde 14 göstergede en iyi durum
Bölgesel Zorluklar ve Hızlandırma İhtiyacı
Hedeflere ulaşmak için gereken ilerleme hızı coğrafyalara göre belirgin biçimde değişmektedir. Afrika'nın gıda güvencesizliği, tarımsal su kullanımı, kamu idaresi ve çocuk işçiliğinin de aralarında bulunduğu 16 kriterde küresel ölçütleri yakalayabilmesi için her yıl yüzde 20'nin üzerinde iyileşme sağlaması gerekmektedir. Avrupa'da ihtiyaç duyulan iyileşme oranları ise diğer bölgelere kıyasla daha düşük seviyededir.
Geleceğe Dair Umut
Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası (TÜGİS) Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, ilerlemenin hızlanması halinde 2050'ye kadar hedeflere ulaşılabileceğini belirtmiştir. Bu değerlendirme, gerekli tedbirlerin alındığı takdirde hedeflerin başarılabilir olduğunu göstermektedir.
Araştırma, pestisit kullanımından sera gazı emisyonlarına kadar pek çok alanda kapsamlı adımlar atılması gerektiğini vurgulamaktadır. Gıda sistemlerinin dönüştürülmesi, sadece çevresel değil, ekonomik ve toplumsal kalkınma açısından da hayati önem taşımaktadır.
