Tahkim Mahkemesi Finlandiya'nın Feshini Hukuka Aykırı Buldu
Uluslararası Ticaret Odası (ICC) nezdindeki Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Finlandiya'nın Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom ile Hanhikivi-1 Nükleer Güç Santrali (NGS) inşasına ilişkin imzalanan sözleşmeyi tek taraflı feshetmesini hukuka aykırı bulduğunu tespit etmiştir. Karar, uzun yıllardır süren hukuki sürecin Rosatom lehine sonuçlandığını göstermektedir.
Mahkemenin kararında, Fennovoima'nın sözleşme feshi kararının yalnızca hukuka aykırı olduğu değil, aynı zamanda sözleşmenin feshedildiği tarihte projenin aktif şekilde ilerlediği ve Rosatom şirketlerinin nükleer güç santralının inşaat lisansının alınması sürecinde ilerleme kaydettiği de belirtilmiştir.
Hanhikivi-1 Projesi Detayları
Finlandiya'nın kuzeyinde inşa edilmesi planlanan Hanhikivi-1 NGS'ye ilişkin sözleşme 2013 yılında Fennovoima ile Rosatom arasında imzalanmıştı. Proje kapsamında, en yeni 3+ nesil tasarıma sahip 1200 MW kapasiteli bir güç ünitesinin inşa edilmesi öngörülmüştür.
Projeye yapılacak toplam yatırımın 7-7,5 milyar avro seviyesinde olması planlanırken, Finlandiya ve diğer Avrupa Birliği ülkelerindeki şirketlere yönelik yerelleştirme hacminin 1,8-2,7 milyar avro arasında gerçekleşmesi hedeflenmiştir. Santral tamamlandığında Finlandiya'nın toplam elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu karşılaması bekleniyordu.
Sözleşme Feshine Giden Süreç
Fennovoima, Mayıs 2022'de Rosatom'un proje takvimine uymadığına yönelik iddiaları ve siyasi durumdaki kötüleşmeyi gerekçe göstererek sözleşmeyi feshetmiştir. Ardından Aralık 2022'de Uluslararası Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (DRB), Hanhikivi-1 NGS projesiyle ilgili Finlandiya tarafının Rosatom'a yönelik mali taleplerini reddetmiştir.
Rosatom'un Değerlendirmesi
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, tahkim kararını değerlendirerek şu ifadeleri kullanmıştır: "Bu, saygın Avrupa kurumlarının Rosatom lehine verdiği ikinci karar oldu. Dört yıl önce de Uyuşmazlık Çözüm Kurulu bünyesindeki uluslararası uzman grubu bizim tutumumuzu desteklemiş, Finlandiya'nın projeden çekilmesini gereksiz, sözleşmenin feshedilmesini ise hukuka aykırı bulmuştu."
Likhachev, bugünkü sonucun önemli bir kazanım olduğunu ancak nihai olmadığını belirterek, Finlandiya'daki projeye ilişkin haklarını farklı mercilerdeki mahkemelerde savunmaya devam edeceklerini ifade etmiştir. Ayrıca, eğer dava süreçleriyle uğraşmak yerine projeyi birlikte hayata geçirselerdi, Finlandiya'nın bugün en yeni teknolojiye sahip bir nükleer güç santralı ve uygun maliyetli, çevre dostu elektriğe sahip olacağını belirtmiştir.
