Yeni Aşamaya Geçen Dönüşüm

Bain & Company'nin COP31 öncesinde hazırladığı "Türkiye'nin Net-Sıfır Dönüşümü: Kapasite Artışı, Sektörel Dönüşüm Hızının Önüne Geçti" raporu, Türkiye'nin net sıfır hedeflerine ulaşma yolculuğunda yeni bir aşamaya girdiğini ortaya koymaktadır. İstanbul Ofisi Yönetici Ortağı Onur Candar, Finansal Hizmetler Ortağı Onur Kayahan ve Yardımcısı Ortak Yiğit Kılınç imzasını taşıyan rapor, Antalya'da düzenlenecek COP31 kapsamında paylaşılacak.

Yenilenebilir Enerji Atılımı Yetmez

Türkiye, son on yılda yenilenebilir enerji kapasitesini hızla artırarak kurulu güç içinde yaklaşık yüzde 62'lik bir paya ulaşmıştır. Rüzgar ve güneş enerjisindeki bu büyüme, doğal gaz kaynaklı elektrik üretiminin yaklaşık 28 TWh azalmasını sağlamıştır.

Ancak rapor önemli bir paradoks ortaya koymaktadır: artan enerji talebini karşılamak amacıyla kömür kaynaklı üretim yaklaşık 32 TWh yükselmiştir. Sonuç olarak fosil yakıtların toplam elektrik üretimindeki payı düşse de, mutlak üretim seviyesi büyük ölçüde değişmemiştir. Bu durum, temiz enerji yatırımlarının tek başına fosil yakıtlı elektrik üretimini azaltmaya yetmediğini göstermektedir.

Asıl Zorluk Talep Tarafında

Son yıllarda enerji dönüşümüne ilişkin tartışmalar büyük ölçüde yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasına odaklanmıştır. Ancak rapor, asıl zorlukların temiz enerji üretimini artırmanın ötesinde yatıyor olduğunu vurgulamaktadır:

  • Sanayi sektöründe enerji talebinin dönüştürülmesi
  • Ulaşım alanında yapısal değişiklikler
  • Binalarda elektrik ve ısıl sistemler
  • Enerji sistemi entegrasyonunun sağlanması

Türkiye'nin net sıfır hedeflerine ulaşabilmesi için yalnızca daha fazla temiz enerji üretmesi değil, aynı zamanda bu enerjinin ekonomik faaliyet alanlarında etkin kullanımını sağlayacak yapısal dönüşümü hızlandırması gerekiyor.

Finansman Zorlukları ve Çözüm Yolları

Türkiye'nin 2053 net sıfır hedeflerine ulaşabilmesi için 500 milyar doların üzerinde yatırım gerekiyor. Dönüşümün hızını belirleyecek faktörler arasında şunlar yer almaktadır:

  • Karbon fiyatlaması uygulamaları
  • Vergi politikaları
  • Elektriğin fosil yakıtlar yerine geçtiği durumlar için fiyat avantajı
  • Proje ve politika finansmanının sağlanması

Rapor, bu yatırımların ancak uygun kamu politikaları, piyasa mekanizmaları ve finansal araçlarının kombinasyonu ile gerçekleştirilebileceğini göstermektedir.