Erken Okuma Yazma Kalıcı Başarı Garantisi Değil

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Merve Yüksel Kadıoğlu, okul öncesi dönemde okuma yazma öğrenmenin çocuk gelişimi üzerindeki etkilerine ilişkin önemli uyarılarda bulundu. Kadıoğlu, çocukların gelişim hızlarının birbirinden farklı olduğunu belirterek, okula başlamadan öğrenilen okuma yazmanın her çocuk için mutlaka bir avantaj olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Araştırmalara dayanarak yapılan değerlendirmelerine göre, erken yaşta okumaya başlayan çocuklar ilk yıllarda akranlarının önünde görüneç bilse de, bu fark ilerleyen yıllarda tamamen kapanabilmektedir. Kadıoğlu, yıllarca süren bir araştırmada 5 yaşında okumaya başlayan çocuklarla 7 yaşında başlayan çocukların karşılaştırıldığını aktararak, ilk yıllarda erken başlayanların harf ve kelime okumada öncü olduğunu ancak çocuklar 11 yaşına geldiğinde bu farkın tamamen kapandığını belirtti. Hatta geç başlayan çocukların okuduğunu anlama becerisinde daha iyi sonuç verdiğini kaydetti.

Oyun Temelli Eğitim Akademik Baskıdan Üstün

Okul öncesi eğitimin temel amacının çocuğa ilkokul programını erkenden öğretmek olmadığını vurgulayan Kadıoğlu, oyun temelli eğitim ile yoğun akademik eğitimin karşılaştırıldığı başka bir araştırmanın sonuçlarını aktardı. İlkokulun ilk yıllarında iki grup arasında fark bulunmadığını belirten Kadıoğlu, dördüncü sınıfa gelindiğinde ise tablonun değiştiğini söyledi.

Erken ve yoğun akademik baskı alan çocukların notlarının neredeyse tüm derslerde düşmeye başladığını, oyun temelli eğitim alan çocukların notlarının ise yükseldiğini ifade eden Kadıoğlu, bunun nedeni olarak çocuklar büyüdükçe okulun onlardan daha fazla özerklik, merak ve öz güven istemesini gösterdi. Bu beceriler, harf ezberiyle değil oyun ve keşifle gelişmektedir.

Okula Hazırlık İçin Nelere Odaklanılmalı

Bir çocuğun okula hazır olup olmadığını değerlendirirken yalnızca harfleri ve rakamları bilmesine bakılmaması gerektiğini vurgulayan Kadıoğlu, uzmanlar tarafından gerçekten önemli görülen beceriler şunlardır:

  • Dikkatini bir işe verebilmesi
  • Sırasını bekleyebilmesi
  • Makas ve kalem kullanabilmesi
  • Boyama yapabilmesi
  • Zengin bir kelime dağarcığına sahip olması
  • Yönergeleri anlayıp uygulayabilmesi
  • Akranlarıyla sosyal etkileşimde bulunabilmesi

Ailelere Öneriler

Kadıoğlu, ailelere harf ezberletmek yerine kalem tutma, makas kullanma ve boyama gibi ince motor becerileri desteklemeyi tavsiye etti. Çocuklarla birlikte kitap okumak, sohbet etmek ve sorular sormak ise okula hazırlık açısından önemli olarak belirtildi.

Uzman, okul öncesi dönemde asıl odaklanılması gereken unsurların dikkat, öz kontrol, kelime dağarcığı, ince motor beceriler ve sosyal gelişim olduğunu vurguladı.