Erken okuma yazma kalıcı başarı garantisi değil

Okul öncesi dönemde çocuklara okuma yazma öğretme konusunda aileleri uyaran Çocuk Gelişimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Merve Yüksel Kadıoğlu, okula başlamadan önce okumayı öğrenmenin tek başına çocuğa kalıcı bir akademik üstünlük sağlamadığını belirtmiştir. Bölüm uzmanına göre, asıl önemli olan dikkat, öz kontrol, kelime dağarcığı, ince motor beceriler ve sosyal gelişimdir.

Araştırmalar ne gösteriyor?

Yıllarca süren bir araştırmaya göre, 5 yaşında okumaya başlayan çocuklarla 7 yaşında başlayan çocuklar karşılaştırıldığında ilk yıllarda erken başlayanlar harf ve kelime okumada öndedir. Ancak çocuklar 11 yaşına geldiğinde bu fark tamamen kapanır. Geç başlayan çocuklar ise okuduğunu anlama becerisinde daha iyi sonuç vermektedir.

Benzer bulgular, okul öncesinde yoğun akademik eğitim alan çocuklarla oyun temelli eğitim alan çocuklara yönelik uzun süreli bir başka araştırmada da ortaya çıkmıştır. İlkokulun ilk yıllarında aralarında fark yoktur. Ancak dördüncü sınıfa gelindiğinde, erken ve yoğun akademik baskı alan çocukların notları neredeyse tüm derslerde düşmeye başlarken; oyun temelli eğitim alan çocukların notları yükselmiştir.

Okula hazırlık nedir?

Dr. Kadıoğlu, bir çocuğun okula hazır olup olmadığını değerlendirirken yalnızca harfleri ve rakamları bilmesine bakılmaması gerektiğini vurgulamaktadır. Uzmanlar, okula hazırlıkta gerçekten önemli olanın şunlar olduğunu belirtmektedir:

  • Çocuğun dikkatini bir işe verebilmesi
  • Sırasını bekleyebilmesi
  • Makas ve kalem kullanabilmesi
  • Boyama yapabilmesi
  • Zengin bir kelime dağarcığına sahip olması
  • Yönergeleri anlayıp uygulayabilmesi
  • Akranlarıyla iletişim kurup uyum sağlayabilmesi

Uzmanlardan öneriler

Dr. Kadıoğlu, ailelere şu önerilerde bulunmuştur:

Harf ezberletmek yerine ince motor becerileri destekleyin. Birlikte kitap okuyun, sohbet edin ve sorular sorun. Araştırmacılara göre, çocuklar büyüdükçe okulun onlardan daha fazla özerklik, merak ve öz güven istemesi nedeniyle bu beceriler harf ezberiyle değil, oyun ve keşifle gelişmektedir.

Her çocuğun gelişim hızı farklı olduğu için, komşunun veya sınıf arkadaşının çocuğunun okuma yazma bilmesi, kendi çocuğunun da bilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir.