Araştırmanın Kapsamı ve Yöntemi
İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (BİLGİ ÇOÇA), Dünya Çocuk Hakları Günü kapsamında "Çocuk Katılımını Yeniden Düşünmek" panelinde geniş çaplı bir araştırmanın sonuçlarını paylaştı. "Çocukların Dünyaları" (Children's Worlds – ISCWeB) adlı uluslararası araştırmanın beşinci dalga bulguları açıklandı.
Araştırmanın Türkiye saha çalışması, Nisan-Mayıs 2025'te İstanbul'daki ilkokul ve ortaokullarda gerçekleştirildi. İstanbul'da 10-12 yaş grubundan 2.116 çocuk çalışmaya katılırken, toplamda 13 ülkeden 16.749 çocuk araştırmanın kapsamına girdi. Çalışma, yaşam memnuniyeti, aile, okul, yaşanılan çevre, duygular, katılım ve çocuk haklarını kapsıyor.
İstanbul'da Stres Düzeyleri Belirgin Şekilde Yüksek
Araştırma sonuçları, İstanbul'da yaşayan çocukların öteki ülkelere kıyasla önemli ölçüde daha stresli hissettiğini ortaya koymaktadır. Son iki haftada hissedilen stres puanı İstanbul'da 10 üzerinden 6 iken, araştırma genelinde bu oran 4,6 olarak ölçüldü.
Üzüntü düzeylerinde de benzer fark gözleniyor. İstanbul'da çocukların üzüntü puanı 5/10 iken, diğer ülkelerin ortalaması 3,9/10 olarak hesaplandı. Bu bulgular, İstanbul'daki çocukların duygusal açıdan daha olumsuz bir deneyim yaşadığını gösteriyor.
Yaşam Memnuniyeti ve Güvenlik Hissi Düşük
"Genel olarak hayatından ne kadar mutlusun?" sorusuna verilen yanıtlara bakıldığında, İstanbul'da yaşayan çocukların yaşam mutluluğu puanı 7,83/10 iken, araştırma ortalaması 8,48/10'dir.
Çocukların geleceklerine ilişkin memnuniyet İstanbul'da 7,6, genel örneklemde 8,2; içinde yaşadıkları dünyadan memnuniyet İstanbul'da 7,5'e karşı genel ortalama 8,6; kendilerini güvende hissetme puanı İstanbul'da 8,5'e karşı genel ortalama 8,9 olarak ölçüldü.
Ülkeye ilişkin değerlendirmelerde de İstanbul'daki çocuklar, ülkelerini güvenli bir yer olarak görme ve yetişkinlerin çocukları önemsediğini düşünme konusunda araştırma genel ortalamasının altında puan aldılar.
Aile İçi İlişkiler Olumlu, Okul Memnuniyeti Düşük
Araştırmanın bir başka bulgusu, aile ilişkilerine dair görece olumlu değerlendirmeler ile okul yaşamı arasında belirgin bir fark olduğunu gösteriyor.
Birlikte yaşadıkları kişilerden duydukları memnuniyet hem İstanbul'da hem araştırma genelinde 9,1 olarak ölçüldü. Ancak öğrenci olarak yaşamlarından duydukları memnuniyetin ortalaması İstanbul'da 7,5 iken araştırma genelinde 8,0'dir.
Yaşanılan çevreden memnuniyet de İstanbul'da 7,9, genel örneklemde 8,6 olarak hesaplandı. Bu veriler, aile ortamı içinde nispeten rahat hisseden çocukların, okul ve günlük yaşamın diğer alanlarında daha az memnun olduklarını gösteriyor.
Çocuk Hakları Bilinci ve Katılım
Araştırmanın bir diğer açısından bakıldığında, İstanbul'daki çocukların çocuk haklarına ilişkin bilinci görece yüksek. Araştırmaya katılan 10-12 yaş grubu çocuklarının yüzde 82'si haklarını bildiğini belirtti.
Aktif katılım açısından ise, İstanbul'daki çocukların yüzde 29'u belediye çocuk meclislerine katıldığını ifade etti. Bu oran, kurumlı çocuk katılım mekanizmalarının ne ölçüde erişilebilir olduğu konusunda bir gösterge sunuyor.






